Aruba brengt investeringen samen in nieuw fonds onder toezicht van CAft

ORANJESTAD – Aruba heeft een nieuw algemeen investeringsfonds opgericht voor uitgaven aan onder meer infrastructuur, economische ontwikkeling, duurzaamheid en openbare voorzieningen. Het College Aruba financieel toezicht (CAft) krijgt ieder halfjaar een overzicht van alle inkomsten en uitgaven, maar hoeft afzonderlijke projecten niet vooraf goed te keuren.

De Landsverordening Algemeen Investerings- en Ontwikkelingsfonds trad op 16 juli in werking. Het nieuwe fonds vervangt het Interim Wegeninfrastructuurfonds en het Onderwijsfonds. Daarmee brengt Aruba verschillende investeringsstromen onder in één centrale begrotingspot.

Het fonds kan worden gevuld met bijdragen uit de Arubaanse landsbegroting, maar ook met geld van particuliere instellingen en personen. Daarnaast kunnen Nederland en de Europese Unie middelen beschikbaar stellen.

Het geld mag worden gebruikt voor versterking van de economie en bedrijvigheid, duurzame ontwikkeling, innovatie, infrastructuur en openbare voorzieningen. Ook de bedrijfsvoering van de overheid kan uit het fonds worden betaald. Verder bevat de wet een ruime restcategorie voor andere beleidsdoelen die met deze onderwerpen samenhangen.

Nog geen geld of projecten vastgelegd

In de landsverordening staat niet hoeveel geld bij de start in het fonds wordt gestort. Ook is nog niet vastgelegd welke projecten als eerste worden betaald. Daarvoor moet een meerjarige investeringsagenda worden opgesteld, verdeeld in programma’s per beleidsterrein.

De begroting van het fonds wordt telkens voor twee begrotingsjaren vastgesteld. Daarin moet staan welke inkomsten worden verwacht, welke doelen worden nagestreefd en welke projecten worden uitgevoerd. Ook moet worden gerapporteerd over eerder uitgevoerde en nog lopende investeringsprogramma’s.

Wanneer voor een project drie jaar achtereen geld wordt gereserveerd zonder dat de uitvoering is begonnen, valt het bedrag terug aan het fonds. Dat geld moet vervolgens worden gebruikt om leningen van Aruba af te lossen.

Ambtenaren beoordelen projecten

Projectvoorstellen worden vooraf beoordeeld door een nieuwe Investeringsevaluatiecommissie. Die kijkt onder meer naar de aansluiting bij het regeringsbeleid, duurzaamheid, maatschappelijk en economisch rendement, uitvoerbaarheid en financiële beheersing.

De commissie bestaat uit vertegenwoordigers van de Directie Economische Zaken, Handel en Industrie, de Directie Financiën en twee ambtenaren die worden aangewezen door de ministers van Financiën en Algemene Zaken. Externe deskundigen kunnen worden ingeschakeld, maar hebben volgens de wet geen vaste plaats in de commissie.

De commissie geeft alleen advies. De uiteindelijke beslissing over de investeringsprogramma’s en verdeling van het geld blijft bij de ministerraad. De betrokken vakminister wordt vervolgens verantwoordelijk voor de uitvoering en verantwoording van een project.

Caft krijgt halfjaarlijkse rapportages

De minister van Financiën moet de Staten ieder halfjaar een gespecificeerd overzicht sturen van de inkomsten en uitgaven van het fonds. Het CAft krijgt daarvan een afschrift.

Daarnaast moet de minister jaarlijks verslag uitbrengen over de besteding van het geld en de bereikte resultaten. Binnen een jaar na de inwerkingtreding moet ook een onafhankelijke commissie worden ingesteld die jaarlijks de werking en effecten van het fonds beoordeelt. Beide verslagen gaan naar de Staten en het CAft en moeten openbaar worden gemaakt.

Het CAft krijgt daarmee zicht op de financiële ontwikkeling van het fonds en kan de gevolgen meenemen in zijn beoordeling van de Arubaanse begroting. Het college heeft echter geen afzonderlijk vetorecht over projecten en hoeft investeringen niet vooraf goed te keuren.

Eerdere fondsen buiten beeld

De rapportageplicht is van belang omdat het CAft in het verleden herhaaldelijk klaagde over het gebrek aan informatie over Arubaanse begrotingsfondsen. In 2020 constateerde het college dat van verschillende fondsen geen jaarrekeningen waren ontvangen. Daardoor bleven deze volgens het CAft buiten het zicht van zowel het financieel toezicht als het parlement.

De nieuwe landsverordening bepaalt dat de bezittingen en vermogensrechten die met de investeringen worden verkregen, vanaf het begrotingsjaar 2026 in de geconsolideerde jaarrekening van Aruba worden opgenomen. De jaarrekening van het fonds zelf kan met die van het Land worden samengevoegd.

Het fonds wordt gezamenlijk beheerd door de ministers van Financiën en Algemene Zaken. De directeur van de Directie Financiën verzorgt de administratie en is bevoegd betalingen uit het fonds te verrichten.