‘Regering Aruba verzwijgt politieke context bij kritisch Rekenkamerrapport’
ORANJESTAD - De Arubaanse regering heeft een persbericht uitgebracht over het rapport van de Algemene Rekenkamer naar de jaarrekening van 2020, het jaar waarin het kabinet-Wever-Croes I aan de macht was en het eiland werd getroffen door de coronacrisis. Dat rapport, dat pas vijf jaar (!) na dato verschijnt, bevat een kritische analyse van hoe de overheid in die uitzonderlijke periode met publieke middelen is omgegaan. In het persbericht worden de belangrijkste bevindingen opgesomd: een historisch begrotingstekort, onrechtmatige uitgaven en tekortkomingen in de administratie.
Redactioneel commentaar
Maar wie het rapport zelf leest, ziet iets anders. Niet alleen feiten, maar een onderliggende boodschap over structurele problemen in transparantie en controle. En precies die duiding ontbreekt in de manier waarop de overheid hierover communiceert.
Opmerkelijk is bovendien dat het persbericht afkomstig is van de huidige coalitie AVP/FUTURO, terwijl de bevindingen volledig betrekking hebben op de regeerperiode van het kabinet-Wever-Croes I. Die politieke context blijft onvermeld.
Daarmee wordt verantwoordelijkheid impliciet verschoven zonder dat die expliciet wordt benoemd. Voor de lezer blijft onduidelijk wie hierop aanspreekbaar is — en dat ondermijnt precies waar het rapport om draait: verantwoording.
Want dit rapport gaat niet alleen over cijfers, overschrijdingen of een pandemiejaar. Het gaat over de manier waarop een overheid met publiek geld omgaat. Over transparantie. Over controle. Over de rol van de Staten. En uiteindelijk: over vertrouwen.
Die kern blijft in het persbericht grotendeels onbenoemd.
Rekenkamer is helder
De Rekenkamer is in haar rapport namelijk helder. Efficiëntieverbeteringen in de begroting zijn bereikt ten koste van transparantie. Ministers namen meer ruimte om middelen te verschuiven zonder voorafgaande goedkeuring. De koppeling tussen beleid en geld is minder zichtbaar geworden. Dat zijn geen technische bevindingen, maar fundamentele signalen over de kwaliteit van het bestuur.
In de communicatie van de overheid verdwijnen deze signalen naar de achtergrond. Wat overblijft is een neutrale samenvatting, waarin scherpe conclusies worden afgevlakt tot constateringen. Daarmee wordt het rapport feitelijk gereduceerd tot een administratief document, terwijl het in werkelijkheid een politieke en bestuurlijke waarschuwing is.
Dat is problematisch.
Want zonder duiding is er geen echte verantwoording. En zonder verantwoording is er geen lerend vermogen. Juist een overheid die geconfronteerd wordt met structurele tekortkomingen in haar financieel beheer, moet die onder ogen zien, benoemen en uitleggen. Niet alleen richting de Staten, maar ook richting de samenleving.
Feiten zonder context zeggen weinig
Het argument dat een persbericht zich beperkt tot feiten, houdt daarbij geen stand. Feiten zonder context zeggen weinig. Zeker wanneer het gaat om complexe dossiers als begrotingssystematiek en rechtmatigheid van uitgaven. Dan is het de verantwoordelijkheid van de overheid om burgers mee te nemen in wat er werkelijk speelt, wat er misging en wat dat betekent.
Die verantwoordelijkheid wordt hier onvoldoende genomen.
Het gevolg is dat de duiding verschuift naar anderen. Naar journalisten, analisten en uiteindelijk ook naar het publieke debat. Dat is op zichzelf geen probleem – dat is hun rol – maar het legt wel een ongemakkelijke realiteit bloot: wie wil begrijpen wat er misgaat in het financieel beheer van het land, is afhankelijk van externe interpretatie.
Dat zou niet zo moeten zijn.
Transparantie is niet alleen het publiceren van rapporten of het delen van cijfers. Transparantie betekent ook: uitleg geven. Verbanden leggen. Erkennen waar het schuurt. En duidelijk maken wat er moet veranderen.
Juist daarin ligt de toets voor goed bestuur.
De Rekenkamer heeft haar werk gedaan. De feiten liggen op tafel. Maar zolang de overheid zelf nalaat om die feiten te duiden, blijft een essentieel deel van de verantwoording uit. En daarmee ook de kans om ervan te leren.
Voor een land dat werkt aan herstel van vertrouwen in de overheidsfinanciën, is dat een gemiste kans.
