Betaalde ziekteverklaring kan Arubaanse leerlingen toets of herkansing kosten

ORANJESTAD – Leerlingen op Aruba kunnen een toets niet mogen inhalen, een herkansing verliezen of het cijfer 1 krijgen als zij bij ziekte geen medische verklaring overleggen. Probleem: die verklaring kost geld. De Ombudsman waarschuwt dat vooral kinderen uit gezinnen met weinig geld daardoor worden benadeeld.

Dat blijkt uit het rapport De Prijs van Ziekte, waarvoor 113 leerlingen, ouders, verzorgers, docenten en andere betrokkenen zijn bevraagd. Ook deden achttien schoolbesturen en onderwijsaanbieders mee aan het onderzoek.

Voor de medische verklaring moet veelal 35 florin worden betaald. Van de 113 respondenten zeggen er 75 dat deze kosten een probleem vormen. Voor 27 respondenten zijn de kosten soms of mogelijk problematisch. Slechts tien ondervraagden ervaren geen financiële drempel.

De kosten kunnen vooral zwaar drukken op gezinnen met meerdere schoolgaande kinderen, alleenstaande ouders en leerlingen met chronische of terugkerende gezondheidsklachten. Bij meerdere ziekmeldingen lopen de kosten gedurende het schooljaar verder op. Een ouder of verzorger verklaarde zelfs geld te hebben moeten lenen om de verklaring te kunnen betalen.

Ziek toch naar school

De Ombudsman signaleert dat sommige leerlingen ziek naar school gaan of toch een toets maken. Zij vrezen dat zij zonder medische verklaring hun toets niet mogen inhalen, een herkansing verliezen of een onvoldoende krijgen.

Ook de procedure vormt een hindernis. Een zieke leerling moet zich doorgaans fysiek bij een externe instantie melden. In de stukken wordt vooral Medwork genoemd. Voor ouders betekent dit onder meer vervoer regelen, wachten en soms vrij nemen van het werk.

Daar komt bij dat de werkwijze per school verschilt. Niet overal is een medische verklaring verplicht en sommige scholen accepteren alternatieve bewijsstukken. Voor ouders en leerlingen is echter niet altijd duidelijk welke regels gelden, wanneer maatwerk mogelijk is en wat er gebeurt als zij geen verklaring kunnen overleggen.

Beleid werkt juist ongelijkheid in de hand

Scholen gebruiken de verklaringen om misbruik van ziekmeldingen tegen te gaan, vooral tijdens toetsen en examens. Vijftien van de achttien deelnemende schoolbesturen zeggen dat het systeem werkt. Volgens de Ombudsman is controle op ziekteverzuim op zichzelf legitiem.

De huidige uitvoering kan echter juist tot ongelijke behandeling leiden. Gezinnen met voldoende geld kunnen gemakkelijker aan de betalingsverplichting voldoen dan gezinnen die de 35 florin niet kunnen missen. Een regeling die bedoeld is om leerlingen gelijk te behandelen, kan daardoor in de praktijk kansenongelijkheid veroorzaken.

Ook bestaan zorgen over de privacy van minderjarige leerlingen. Zij kunnen voor de verklaring medische informatie moeten delen met een externe instantie die niet hun vaste behandelaar is. Niet altijd is duidelijk welke gegevens noodzakelijk zijn, wie ze ontvangt en hoe ze worden bewaard.

Uniforme regels nodig

De Ombudsman wil daarom een overkoepelend en transparant kader voor ziekteverzuim tijdens toetsen en examens. Daarin moet onder meer staan wanneer een medische verklaring noodzakelijk is, welke alternatieven worden geaccepteerd en wanneer een uitzondering kan worden gemaakt.

Ook moeten de overheid en het onderwijs onderzoeken of de kosten kunnen worden verlaagd of vergoed. Andere mogelijkheden zijn een maximumaantal betaalde verklaringen per schooljaar of een regeling voor gezinnen die de kosten niet kunnen dragen.

Het onderzoek is verkennend en niet representatief voor alle Arubaanse leerlingen en scholen. Niet alle schoolbesturen namen deel en de ervaringen van respondenten konden niet in alle gevallen onafhankelijk worden gecontroleerd. De Ombudsman noemt de uitkomsten desondanks voldoende aanleiding om het huidige systeem aan te passen.

• Download hier het rapport De Prijs van Ziekte