Veel Nederlanders weten het niet: miniatuurstadje Madurodam bij Den Haag is genoemd naar de Curaçaose oorlogs- en verzetsheld George Maduro. Hij was intelligent, dapper, onbaatzuchtig, knap om te zien en hij had rijke ouders: de ideale schoonzoon. Maar schoonouders kreeg hij niet. Als George in 1941 in Duitse gevangenschap zit, gaat zijn verloofde er met een ander vandoor. Met zicht op de bevrijding sterft George in concentratiekamp Dachau. We herdenken ook hem op 4 mei, tijdens Dodenherdenking.
Door Marius Bremmer
George John Levy Maduro wordt op 15 juli 1916 geboren op Curaçao. Zijn ouders, Joshua en Rebecca Levy Maduro zijn neef en nicht en komen uit een welgestelde Joodse familie. Om als Joden niet op te vallen schrappen zijn ouders het ‘Levy’ uit de achternaam: voortaan heet hun zoon George John Lionel Maduro.
Op zijn tiende gaat George voor vervolgonderwijs naar Nederland, waar hij in Den Haag bij een Joods gezin in de kost gaat.. Als hij het op het gymnasium eens moeilijk heeft, schrijft hij zijn ouders: “Ik moet, ik wil, ik kan. Doorzetten!” Zijn rechtenstudie breekt hij in 1939 vanwege militaire dienst af, er dreigt oorlog. Hij wordt onderofficier bij het vierde regiment der Huzaren.
Oranjehotel
Op 10 mei 1940 valt Duitsland Nederland land binnen. Parachutisten nemen stellingen in rond Den Haag om kabinet en koningin in gijzeling te nemen. Met gebrekkige middelen houdt het Nederlandse leger op strategische plekken stand tegen een Duitse overmacht. Meteen op 10 mei 1940 onderscheidt George Maduro zich door daden van moed, beleid en trouw. Hij neemt op eigen gezag het Duitse steunpunt ‘Villa Dorrepaal’ bij Rijswijk (ZH) in. Als pelotonscommandant stormt hij als eerste op de vijand af. Onder vijandelijk mitrailleurvuur rent hij over een vitale brug en dringt als eerste de villa binnen. De daar aanwezige Duitsers worden krijgsgevangen gemaakt.
De Haagse pers prijst de heldendaden van de Curaçaoënaar. Dit keert zich na de capitulatie tegen hem: de Duitsers arresteren hem in zijn Leidse studentenhuis en hij belandt voor dertig weken in de beruchte strafgevangenis ‘Oranjehotel’ in Scheveningen. Na zijn vrijlating weigert hij de verplichte Jodenster te dragen.
Verzet
Als Jood wordt hij later geweerd van de Leidse universiteit. Hij kiest voor verzet en duikt onder bij de zus van zijn beste vriend Oncko Wttewaal (spreek uit: Utewaal) van Stoetwegen. Hij steelt wapens uit Duitse barakken en spioneert voor de Engelsen naar geschikte doelen voor bombardementen.
Als zijn Leidse huisbaas overlijdt, verschijnt George onverwachts op de begrafenis: in onberispelijk jacquet.
Erik Hazelhoff Roelfzema, de beroemde ‘Soldaat van Oranje’, vraagt Maduro in juni ’41 mee naar Engeland te vluchten. George wil liever in Nederland blijven. Volgens Roelfzema “omdat zijn verloofde Hedda de Haseth Möller een trekpleister met grote kracht was.’ George kent haar uit zijn jeugd. Ook zij is voor studie in Nederland. Als ze verkering krijgen is hij 18, zij 20. Beider ouders zijn deel van de elite van de kolonie, maar Hedda is protestants. Dat maakt een huwelijk bij beide families omstreden. Als zijn moeder hoort dat George zelfs zijn toekomstige positie in het familiebedrijf wil opgeven, is ze om: ‘Als je toch met haar trouwt, zal ik haar in mijn hart sluiten.”
Liefdesverdriet
In het Oranjehotel in Scheveningen voert George tijdens zijn tweede detentie in 1942 diepe gesprekken met de gevangenispredikant. Hij besluit protestants te worden. Ook zijn positie als opvolger in het Joodse familiebedrijf wil hij wel voor haar opgeven. In die periode verzoekt zijn vader de koningin in Londen om uitruil van zijn zoon met enkele op Bonaire vastzittende Duitsers, maar daarop komt geen reactie. Later proberen zijn ouders George met losgeld vrij te krijgen. George weigert: “Ik ga liever dood dan dat de Duitsers ook maar een cent krijgen!”
Intussen wordt Hedda onzeker door zijn nieuwe gevangenschap en verbreekt de verloving. Op 19 december 1941, de dag dat George onverwacht vrijkomt, trouwt Hedda met een jeugdvriend.
George heeft last van de gevolgen van zijn eenzame gevangenschap en van liefdesverdriet, maar besluit zich volledig te richten op het verzet. Hij overleeft eerst met geld van de accountant van zijn ouders. Later leent hij bij de zus van Oncko.
Dachau
In 1943 vluchten George en Oncko alsnog over land naar Engeland, betaald met speculatiewinst op een aandeel Koninklijke Olie. Onderweg in België worden ze verraden. Vanaf 11 mei 1943 zitten beiden in eenzame opsluiting in Saarbrücken. Bij een geallieerd bombardement op de gevangenis kan George vluchten, maar kiest ervoor twee Poolse medegevangenen onder het puin vandaan te halen. Een tweede vluchtkans bij een volgend bombardement mislukt. Eind november 1944 wordt George ziek en zwak overgeplaatst naar concentratiekamp Dachau. Op 9 februari 1945, twee maanden voor het kamp bevrijd wordt, sterft hij aan tyfus. Zijn ouders op Curaçao horen pas in augustus dat George de oorlog niet heeft overleefd.
Madurodam
De Sefardische-Joodse (Spaans-Portugese) familie Levy Maduro woont al sinds 1672 op Curaçao. George zou de vierde generatie directeur worden van het prominente handelshuis en scheepvaartagentschap S.E.L. Maduro & Sons. Omdat hij geen graf heeft, willen zijn ouders een monument voor George. Iemand weet de bedroefde familie te interesseren voor een op te richten miniatuurstadje bij Den Haag: ze bieden een toen enorm startkapitaal van 100.000 gulden. De naam: Madurodam, het adres: George Maduroplein 1.
Ter nagedachtenis aan George staat daar een miniatuur van Scharlooweg 55 in Willemstad, zijn monumentale geboortehuis. Ernaast staat zijn beeltenis op een plaquette met de tekst: In hem eert Nederland zijn oorlogshelden uit de strijd 1940-1945.
Militaire Willemsorde
In 1946 krijgt George postuum het ridderkruis der vierde klasse der militaire Willemsorde, voor zijn strijd bij de villa in Rijswijk. Koningin Wilhelmina schrijft bij die gelegenheid aan zijn ouders: “Met trots zal ik zijn daden blijven gedenken.”
Nagedachtenis George Maduro op Curaçao
In het Joods Museum Curaçao is een schitterende permanente tentoonstelling over het leven van George Maduro. Aan de hand van deze expositie is een onderwijsmethode gemaakt voor de schooljeugd van Curaçao. Leerkrachten hebben er intussen tijdens een workshop kennis mee gemaakt en de eerste klassen zijn al langs geweest. Er is heel mooi bijpassend onderwijsmateriaal. Daarin les je een prachtig stukje als dit: “De man is erg moedig geweest tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij vocht voor zijn idealen en voor zijn land. Hij dacht niet alleen aan zichzelf, maar ook aan de veiligheid van andere mensen. George Maduro leeft niet meer, maar ook nu nog kunnen we veel van hem leren.”
In het ‘Historic House Museum’ in Landhuis Rooi Catootje gaat het over de familie Levy Maduro en dus ook over George.
George wordt met een plaquette herdacht in het gebouw van S.E.L. Maduro & Sons aan Maduro Plaza (Nieuwe Haven).
Er staat een bord op de muur van het voormalige woonhuis van de familie Levy Maduro aan de Scharlooweg 55 op Curaçao, waar ook, net als op Aruba, een straat naar hem genoemd is.
Zijn naam staat ook op het oorlogsmonument aan het Waaigat en op het oorlogsmonument aan de boulevard van Kralendijk op Bonaire.
