Geen 700 miljoen vrij te besteden, maar Wevers 84 miljoen is ook niet het echte overschot
ORANJESTAD – Hoeveel geld heeft Aruba nu werkelijk beschikbaar? Die vraag is onderwerp geworden van een politieke discussie nadat vanuit de oppositie werd gesteld dat de regering honderden miljoenen florin aan overschotten heeft en dat geld zou kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld wegen, lagere brandstofkosten en andere urgente problemen. Minister van Financiën Geoffrey Wever weersprak dat deze week bij NoticiaCla: volgens hem bedraagt het ‘werkelijke surplus’ ongeveer 84 miljoen florin en is zelfs dat bedrag niet vrij besteedbaar.
De twee verhalen liggen ver uit elkaar. Heeft Aruba nu 500 tot 700 miljoen florin over, zoals in het politieke debat wordt gezegd, of maar 84 miljoen zoals Wever stelt?
Een controle van de officiële begrotingsstukken en cijfers van het College Aruba financieel toezicht, CAft, laat zien dat geen van beide voorstellingen het hele verhaal vertelt.
Aruba heeft inderdaad geen 500 of 700 miljoen florin op een bankrekening staan die de regering naar eigen inzicht kan uitgeven. Daar heeft Wever gelijk in. Maar zijn uitspraak dat het werkelijke overschot voor 2026 ongeveer 84 miljoen florin bedraagt, is eveneens te eenvoudig.
De laatste openbare raming gaat namelijk uit van een financieringsoverschot van 208 miljoen florin voor de gehele collectieve sector.
De 84 miljoen waar Wever over spreekt, blijkt vrijwel exact overeen te komen met iets anders: de wettelijk verplichte minimumnorm van één procent van het bruto binnenlands product.
Dat onderscheid is belangrijk. Het bepaalt hoeveel financiële ruimte Aruba werkelijk heeft, welk deel van de positieve resultaten naar de staatsschuld moet en hoeveel er onder voorwaarden kan worden gebruikt voor investeringen.
Wat betekent een overschot eigenlijk?
Een financieel overschot betekent dat overheid en andere instellingen die tot de collectieve sector behoren in een bepaald jaar gezamenlijk meer ontvangen dan zij uitgeven.
Het betekent niet dat hetzelfde bedrag daarna als vrij beschikbaar geld op één bankrekening blijft staan.
Vergelijk het met een huishouden dat in een jaar 100.000 florin ontvangt en 80.000 uitgeeft. Het jaarresultaat is dan een overschot van 20.000 florin. Als het huishouden daarmee vervolgens de hypotheek aflost, blijft het financiële resultaat over dat jaar 20.000 florin positief. Maar het geld ligt daarna niet meer op de bank om alsnog een auto mee te kopen.
Precies dat onderscheid raakt in de politieke discussie gemakkelijk uit beeld.
Waar komt die 84 miljoen vandaan?
De huidige financiële toezichtswet, de LAft, schrijft voor dat Aruba jaarlijks voor de gehele collectieve sector een overschot moet realiseren van minimaal één procent van het bbp.
Voor 2026 rekent het CAft met een Arubaans bbp van 8,361 miljard florin.
Eén procent daarvan is: 83,61 miljoen florin. Afgerond is dat 84 miljoen. Dat is dus vrijwel exact het bedrag dat Wever noemt.
Maar daarmee is 84 miljoen nog niet het daadwerkelijke geraamde overschot van Aruba. Het is de minimumgrens waaraan de collectieve sector volgens de wet moet voldoen.
Volgens de laatste openbare begrotingsraming bedraagt het overschot in 2026 niet één procent, maar ongeveer 2,5 procent van het bbp: 208 miljoen florin.
81 miljoen bij het Land
Ook die 208 miljoen vraagt om uitleg. Het bedrag bestaat uit verschillende onderdelen. Van het totale geraamde overschot komt 81 miljoen florin voor rekening van het Land Aruba zelf.
De overige 127 miljoen florin zit bij andere instellingen die voor de financiële toezichtswet tot de collectieve sector worden gerekend.
Daaronder vallen bijvoorbeeld de Algemene Ziektekostenverzekering, AZV, en de Sociale Verzekeringsbank, SVb.
Voor AZV wordt voor 2026 een positief resultaat van 72 miljoen florin verwacht en voor SVb 62 miljoen. Dat zijn geen bedragen waarover de minister van Financiën vrij kan beschikken.
De regering kan dus niet eenvoudig besluiten om geld van AZV of SVb weg te halen en daarmee wegen te asfalteren. De fondsen hebben eigen verplichtingen, wettelijke reserves en een specifieke bestemming.
Daarmee heeft Wever op een belangrijk punt gelijk: een overschot van 208 miljoen betekent niet dat de regering 208 miljoen extra kan uitgeven.
Waar komen die honderden miljoenen dan vandaan?
Maar de bedragen van ongeveer 500 miljoen florin die in het politieke debat circuleren zijn evenmin verzonnen. Over 2024 rapporteerde het CAft een voorlopig financieringsoverschot van 477 miljoen florin voor de collectieve sector.
Daarvan kwam 307 miljoen voor rekening van het Land en 170 miljoen van de andere entiteiten.
Een groot deel van dat positieve resultaat kreeg vervolgens een bestemming. Ongeveer 300 miljoen florin werd gebruikt om de staatsschuld af te lossen.
De 477 miljoen was daarmee een financieel jaarresultaat. Het was geen zak geld die daarna onaangeroerd op een rekening bleef staan.
In 2025 opnieuw bijna half miljard
Opvallend is dat Aruba een jaar later opnieuw een groot positief resultaat behaalde.
Voor 2025 komt het voorlopige financieringsoverschot van de collectieve sector uit op 481 miljoen florin. Daarvan kwam 285 miljoen van het Land en 196 miljoen van andere publieke entiteiten.
De cijfers over 2025 zijn nog voorlopig en kunnen bij het definitief afsluiten van de jaarrekening veranderen. Maar ze laten wel zien dat Aruba meerdere jaren achter elkaar aanzienlijke positieve financiële resultaten heeft geboekt.
Dat maakt de politieke vraag begrijpelijk waarom burgers daar niet meer van terugzien in bijvoorbeeld wegen en andere publieke voorzieningen.
Het antwoord is dat een goed financieel resultaat niet automatisch betekent dat al dat geld voor nieuwe uitgaven beschikbaar is.
En dit jaar?
Ook 2026 ontwikkelt zich financieel voorlopig positief.
Na het eerste kwartaal bedroeg het voorlopige financieringsoverschot van de collectieve sector al 118 miljoen florin.
Het CAft houdt voor het gehele jaar rekening met het eerder genoemde bedrag van 208 miljoen.
Dat eerste kwartaal kan niet simpelweg met vier worden vermenigvuldigd. Belastinginkomsten en uitgaven zijn immers niet gelijk over het jaar verdeeld.
Het cijfer bevestigt wel dat 84 miljoen niet kan worden gezien als een meting van het actuele overschot. Het is vooral de wettelijke norm van één procent van het bbp.
Kan alles boven 84 miljoen dan worden uitgegeven?
Ook dat zou een verkeerde conclusie zijn. De LAft zegt niet dat Aruba 84 miljoen apart moet houden en vervolgens iedere florin boven dat bedrag vrij mag besteden.
De financiële regels bepalen dat positieve resultaten worden gebruikt om de staatsschuld terug te brengen. Tegelijk bevat de wet regels voor meevallers wanneer het resultaat boven de minimumnorm ligt.
Onder bepaalde voorwaarden kunnen meevallers worden verdeeld tussen schuldafbouw en investeringen. Maar inkomsten die hoger uitvallen dan verwacht, kunnen niet zonder meer worden omgezet in nieuwe structurele uitgaven.
De begrotingsruimte bestaat dus wel, maar is gebonden aan regels.
Regering gebruikte zelf ruim 40 miljoen ruimte
Dat blijkt ook uit de begroting van dit jaar. Bij de oorspronkelijke begroting werd voor het Land Aruba een financieringsoverschot van ongeveer 121 miljoen florin geraamd.
In de eerste begrotingswijziging heeft de regering vervolgens 40,3 miljoen florin aan begrotingsruimte gebruikt voor nieuwe maatregelen.
Daardoor daalde het geraamde overschot van het Land naar ongeveer 81 miljoen florin.
Een deel van het bedrag werd onder meer gereserveerd om gevolgen van internationale prijsontwikkelingen op te vangen. Ook de tijdelijke verlaging van de brandstofaccijns kost geld.
Het CAft was kritisch over de manier waarop die ruimte werd ingezet. Volgens de toezichthouder voldeed de verwerking niet volledig aan de begrotingsregels, omdat tegenover nieuwe uitgaven geen nieuwe meevallers of bezuinigingen elders waren gepresenteerd.
Maar dit voorbeeld laat wel zien waarom de uitspraak dat er helemaal geen enkele financiële ruimte bestaat eveneens te absoluut is.
Aruba heeft nog een ander probleem
De discussie over de omvang van het overschot leidt bovendien af van een ander probleem waar het CAft al langer op wijst.
Aruba heeft de afgelopen jaren niet alleen grote financiële overschotten geboekt, maar tegelijkertijd moeite gehad om begrote investeringen daadwerkelijk uit te voeren.
In 2025 stond bijvoorbeeld ongeveer 74 miljoen florin aan investeringen op de begroting. Daarvan werd uiteindelijk slechts ongeveer 30 miljoen gerealiseerd.
Volgens het CAft is de onderbesteding bij investeringen een structureel probleem. Projecten lopen vertraging op door onder meer beperkte uitvoeringscapaciteit, voorbereiding en aanbestedingsprocedures.
Dat is voor burgers uiteindelijk minstens zo belangrijk als de vraag welk overschot op papier staat.
Als er onder de financiële regels ruimte is om te investeren, moet de overheid immers ook in staat zijn dat geld daadwerkelijk om te zetten in wegen, gebouwen, infrastructuur en andere voorzieningen.
Schuld daalt ondertussen
De positieve resultaten hebben wel een zichtbaar financieel effect gehad.
Aruba gebruikt een belangrijk deel van zijn overschotten om de staatsschuld terug te brengen.
Eind 2024 bedroeg de overheidsschuld nog ongeveer 5,27 miljard florin, oftewel 69 procent van het bbp. Eind 2025 was dat gedaald naar ongeveer 5,13 miljard florin, 64 procent van het bbp.
Eind maart 2026 lag de schuld rond 4,93 miljard florin, ongeveer 61 procent van het bbp.
Dat is op termijn belangrijk. Een lagere schuld vermindert de financiële kwetsbaarheid van Aruba en kan uiteindelijk ook leiden tot minder rentelasten. Geld dat niet meer aan rente hoeft te worden uitgegeven, kan later voor andere doelen beschikbaar komen.
Daar staat tegenover dat iedere florin die nu wordt gebruikt om schuld af te lossen niet tegelijkertijd kan worden gebruikt voor een weg, school of andere voorziening.
Waar gaat de discussie dus werkelijk over?
De tegenstelling tussen ‘700 miljoen beschikbaar’ en ‘84 miljoen overschot’ maakt de financiële werkelijkheid eenvoudiger dan die is.
Aruba heeft geen 500 of 700 miljoen florin die de regering morgen vrij kan besteden. Maar het totale voor 2026 geraamde overschot is ook niet 84 miljoen florin.
De laatste openbare raming luidt: 208 miljoen florin voor de collectieve sector. Daarvan komt: 81 miljoen florin voor rekening van het Land Aruba en 127 miljoen bij andere publieke instellingen.
De ongeveer 84 miljoen die Wever noemt, correspondeert vooral met de wettelijk voorgeschreven minimumnorm van één procent van het bbp.
De relevante politieke vraag is daarom niet of Aruba 84, 500 of 700 miljoen florin ‘op de plank heeft’.
De vraag is hoeveel financiële ruimte werkelijk beschikbaar is, welke wettelijke beperkingen daarop rusten, hoeveel naar schuldafbouw moet en waarom Aruba de investeringsruimte die er wél is nog maar gedeeltelijk weet om te zetten in zichtbare publieke investeringen.
Dat is uiteindelijk waar de burger iets van merkt.
