ORANJESTAD – De zeebodem rond Aruba wordt de komende tijd op grote schaal in kaart gebracht met gespecialiseerde sonarapparatuur die tot 2.500 meter diepte kan meten. De expeditie moet zowel bekend als mogelijk nog onbekend onderwatererfgoed opsporen en tegelijkertijd meer inzicht geven in het mariene ecosysteem rond het eiland.
Centraal in het onderzoek staat het 56 meter lange onderzoeksschip RV Hydra van de organisatie Inkfish. De expeditie wordt volledig door Inkfish gefinancierd en geeft Aruba toegang tot gespecialiseerde onderzoeksapparatuur, technologie en expertise.
De belangrijkste techniek aan boord is multibeamsonar. Daarmee worden geluidsgolven naar de zeebodem gestuurd, waarna de terugkerende signalen worden gebruikt om driedimensionale kaarten te maken. Het systeem kan tot een diepte van 2.500 meter opereren.
De bedoeling is om zoveel mogelijk van de zeebodem rond Aruba te karteren. Daarmee hopen onderzoekers niet alleen bekende locaties van onderwatererfgoed beter vast te leggen, maar ook mogelijk nog onbekende archeologische vindplaatsen te ontdekken.
Duikboten tot 1.000 meter diep
De RV Hydra beschikt daarnaast over twee onderzoeksduikboten die tot een diepte van 1.000 meter kunnen opereren. Ook het ondersteuningsvaartuig Skye wordt ingezet voor het karteren van de zeebodem en voor duikoperaties. Aan boord van de Hydra bevinden zich twee laboratoria waar monsters en onderzoeksgegevens direct kunnen worden verwerkt.
Het onderzoek richt zich niet alleen op archeologie. Wetenschappers onderzoeken ook het mariene milieu rond Aruba. Daarbij wordt onder meer gebruikgemaakt van environmental DNA, of eDNA. Met die methode worden genetische sporen onderzocht die organismen in het zeewater achterlaten, bijvoorbeeld huidcellen of plantaardig materiaal. Zo kan worden vastgesteld welke soorten in een gebied voorkomen zonder dieren te hoeven vangen.
Meer dan twintig jaar onderzoek
Het onderzoek naar het onderwatererfgoed van Aruba loopt al meer dan twintig jaar. Archeoloog Raymundo Dijkhoff van het Museo Arqueologico Nacional Aruba begon in 1999 met het opbouwen van wetenschappelijke netwerken en het verzamelen van informatie over onderwaterlocaties. In 2011 startte een eerste inventarisatie van het onderwatererfgoed.
Aruba, Curaçao en Sint Maarten dienden in 2019 gezamenlijk een verzoek in bij Nederland om het UNESCO-verdrag uit 2001 voor de bescherming van onderwatererfgoed te ratificeren. Dat verzoek werd goedgekeurd; ratificatie is volgens het persbericht voor de komende jaren voorzien.
Ook Arubaanse deskundigen nemen deel aan de expeditie. Archeoloog Harold Kelly van MANA en ecoloog Oriana Wouters van IDNOVA werken aan boord samen met het onderzoeksteam van Inkfish. Zij doen daarbij ervaring op met nieuwe onderzoeksmethoden en leveren lokale kennis over Aruba en de omliggende wateren.
